SUMIGAW ANG MAYABANG NA CUSTOMER SA WAITER: “TANGA! KILALA MO BA AKO?! KAYA KITANG IPATANGGAL!”—PERO NAMUTLA SIYA NANG TUMAYO AKO MULA SA KABILANG MESA AT SINABING: “WALANG MAY PAKIALAM KUNG SINO KA, PERO AKIN ANG RESTAURANT NA ITO. LUMAYAS KA.”
Sabado ng gabi. Puno ang Casa Amara, ang restaurant na ipinundar ko mula sa maliit na carinderia hanggang sa maging sikat na fine dining spot sa lungsod.
Dahil gusto kong siguraduhin na maayos ang serbisyo, madalas akong kumain doon nang incognito. Hindi ako nagpapakilala. Nakasuot lang ako ng simpleng t-shirt at jeans, nakaupo sa sulok, at nagmamasid.
Ang waiter na naka-assign sa area ko ay si Carlo. Isang working student. Masipag siya, laging nakangiti, kahit halatang pagod na sa dami ng tao.
Sa kabilang mesa, dumating ang isang grupo ng mga lalaking naka-suit. Maingay sila. Ang lider nila ay isang lalaking nagngangalang Mr. Valdez. Kilala siya sa lugar bilang isang “impluwensyadong negosyante” na laging naghahamon ng away.
Nang ihatid ni Carlo ang order nila na Sizzling Steak, aksidenteng nasagi ni Mr. Valdez ang braso ni Carlo habang nagse-selfie.
Tumapon ang kaunting sauce sa mamahaling polo ni Mr. Valdez.
“ARAY! PUTIK!” sigaw ni Mr. Valdez.
Tumayo siya at tinulak si Carlo. Muntik nang matumba ang binata bitbit ang mainit na plato.
“Sir, sorry po! Hindi ko po sinasadya, nasagi niyo po kasi ako…” nanginginig na paliwanag ni Carlo. Kumuha siya ng tissue para punasan ang mantsa.
Hinawi ni Mr. Valdez ang kamay ni Carlo.
“Wag mo akong hawakan, dumi!” sigaw niya.
Natahimik ang buong restaurant. Tumigil ang pagtugtog ng piano. Lahat ng mata ay nakatuon sa kanila.
“Tanga ka ba?!” bulyaw ni Mr. Valdez, dinuduro ang mukha ni Carlo. “Alam mo ba kung magkano ang suot ko?! Mas mahal pa ito sa buhay mo! Ang bobo mo!”
“S-Sir, pasensya na po talaga. Papalabhan ko na lang po…” naiiyak na si Carlo.
Tumawa nang malakas si Mr. Valdez. Isang tawang nakakainsulto.
“Papalabhan? Hah! Kulang ang sweldo mo pambayad sa sabon nito!”
Lumapit ang Manager para umawat, pero hinarang siya ng mga bodyguard ni Mr. Valdez.
Humarap si Mr. Valdez kay Carlo at sumigaw nang pagkalakas-lakas:
“KILALA MO BA AKO?! Ha?! Hindi mo ba ako kilala?! Ako ang may-ari ng Valdez Construction! Kaibigan ko ang Mayor! Kaya kitang ipatanggal sa trabaho ngayon din! Kaya kitang ipadampot at ipakulong! You are nothing but a useless waiter!”
“Lumuhod ka!” utos ni Mr. Valdez. “Lumuhod ka at punasan mo ang sapatos ko kung gusto mong hindi kita ipatanggal!”
Dahan-dahang lumuhod si Carlo, umiiyak sa hiya. Wala siyang laban. Kailangan niya ng trabaho para sa may sakit niyang nanay.
Hindi ko na kinaya.
Ibinaba ko ang tinidor ko. Tumayo ako mula sa aking mesa sa sulok.
Naglakad ako palapit sa gitna ng gulo.
“Tumayo ka diyan, Carlo,” utos ko nang mahinahon pero mariin.
Napatingin sa akin si Mr. Valdez. Tumaas ang kilay niya nang makita ang simple kong suot.
“At sino ka naman?” asar na tanong niya. “Isa pang customer na pakialamera? Umalis ka sa harap ko baka madamay ka. Hindi mo ba narinig? Kilala mo ba ako?”
Tinignan ko siya mata sa mata. Hindi ako kumurap.
“Mr. Valdez,” sabi ko nang malakas para marinig ng lahat. “Sa totoo lang… WALANG MAY PAKIALAM KUNG SINO KA.”
Nanlaki ang mata niya. “A-Ano?!”
Nagpatuloy ako, ang boses ko ay puno ng awtoridad.
“Wala kaming pakialam kung mayaman ka. Wala kaming pakialam kung kaibigan mo ang Mayor. Dahil sa loob ng apat na sulok na ito…”
Tinuro ko ang sahig.
“AKIN ANG RESTAURANT NA ITO.”
Nalaglag ang panga ni Mr. Valdez. Tumingin siya sa Manager. Tumango ang Manager bilang kumpirmasyon.
“Ikaw… ikaw si Amara?” nauutal na tanong niya.
“Oo,” sagot ko. “At sa teritoryo ko, ang pinakamahalagang batas ay RESPETO. Binabastos mo ang empleyado ko. Pinapahiya mo ang mga tao ko. Ang pera mo ay kayang bumili ng pagkain, pero hindi nito kayang bayaran ang dignidad na kinuha mo sa batang ito.”
Lumapit ako sa kanya.
“Get out,” utos ko.
“Teka lang! Customer ako! May karapatan ako!”
“Hindi na ngayon,” sagot ko. “Banned ka na dito habambuhay. At huwag kang mag-alala sa ‘connections’ mo. Dahil nasa akin ang CCTV footage ng pananakit at pamamahiya mo. Subukan mong ipatanggal si Carlo, at ipapakalat ko ang video kung gaano ka-squatter umasta ang isang ‘Don Valdez’.”
“Guards!” tawag ko. “Escort him out. Now.”
Habang hila-hila ng mga security guards si Mr. Valdez at ang mga bodyguard niya palabas, nagsimulang pumalakpak ang isang customer.
Sumunod ang isa pa. Hanggang sa ang buong restaurant—mga kumakain, mga waiter, mga chef na lumabas sa kusina—ay nagtayuan at nagpalakpakan.
“Buti nga sa’yo!” sigaw ng isang lola. “Good job, Ma’am!” sigaw ng iba.
Umalis si Mr. Valdez na nakayuko, pulang-pula ang mukha sa hiya. Ang yabang niya ay pinalitan ng kahihiyan.
Binalikan ko si Carlo na nakatayo pa rin at gulat na gulat.
“Ma’am Amara… sorry po…” iyak ni Carlo. “Baka mabawasan po ang sales natin dahil pinaalis niyo ‘yung VIP…”
Hinawakan ko siya sa balikat at nginitian.
“Carlo, ang sales, kinikita ‘yan araw-araw. Pero ang mabuting empleyado, mahirap hanapin. Hinding-hindi ko ipagpapalit ang dignidad niyo para lang sa ilang libong piso.”
“Magpahinga ka na muna. Take the night off. Bayad ang araw mo.”
Niyakap ako ni Carlo nang mahigpit.
Nang gabing iyon, napatunayan ng lahat sa Casa Amara na ang tunay na kapangyarihan ay hindi nasusukat sa lakas ng sigaw o sa mahal ng damit, kundi sa kung paano mo ipagtanggol ang mga taong walang laban.
