HINDI ALAM NG PAMILYA KO NA AKO ANG NAGBABAYAD NG BAHAY NAMIN SA LOOB NG 10 TAON. SA TINGIN NILA, “ATM” LANG AKO NA PWEDENG IPAKAIN SA MALAMIG NA GARAHE TUWING MAY OKASYON. PERO NANG ILABAS KO ANG TITULO SA HARAP NG LECHON, NAWALA ANG YABANG NILA.
Ako si Sophia. Sa pamilya namin, ako ang anino na nagbibigay ng liwanag. Ako ang nagbabayad ng Meralco bago maputulan, ang nagpupuno ng ref bago maubusan, at ang takbuhan kapag may “emergency” na laging pera ang katapat. Ang tawag nila sa akin kapag nakatalikod ako? “Sophia ATM.” Isang makinang walang damdamin, basta huhulugan lang ng problema, maglalabas ng pera.
Ang kapatid kong si Bella ang prinsesa. Kahit trenta anyos na at walang trabaho, laging bago ang iPhone at designer bag—na galing sa credit card ko. Ang asawa niyang si Mike ay isang sales agent na puro yabang pero laging “short” sa quota. Alam kong babaero si Mike. Ilang beses ko na siyang nahuli, pero nung sinabi ko kay Mommy, ako pa ang lumabas na masama.
“Inggit ka lang kasi si Bella may asawa, ikaw tumatandang dalaga!” ang sagot ni Mommy noon. Masakit, pero tinanggap ko.
Mayroon akong isang sikretong binabantayan ko sa loob ng isang dekada. Isang sikretong nagkakahalaga ng kalahati ng buwanang sweldo ko.
Sampung taon na ang nakakaraan, nung nalulong si Daddy sa sabong, muntik nang iremata ng bangko ang ancestral house namin. Iyak sila nang iyak noon. Para iligtas kami sa kahihiyan, ginamit ko ang lahat ng ipon ko at nakiusap sa bangko. Binili ko ang bahay. Nakalipat sa pangalan ko ang titulo sa loob ng sampung taon.
Hindi nila alam iyon. Ang akala nila, “himalang” tumigil ang bangko sa paniningil. Hinayaan ko silang maniwala sa himala para hindi masugatan ang ego ni Daddy.
Dumating ang Thanksgiving Dinner. Ito dapat ang gabi ng pasasalamat.
Galing ako sa overtime sa trabaho, pagod na pagod, pero dumaan pa ako para bilhin ang request nilang Lechon Cebu, Hamon, at mamahaling Cake. Halos mapigtas ang braso ko sa bigat ng bitbit ko pagpasok ng pinto.
Bumungad sa akin ang tawanan sa dining area. Nandoon si Mommy, Daddy, si Bella, si Mike, at ang mga matapobreng magulang ni Mike. Puno ang mesa ng pagkaing binili ko.
Hinanap ko ang pwesto ko.
“Ma, saan ako uupo?” tanong ko habang ibinababa ang lechon.
Tinignan ako ni Mommy mula ulo hanggang paa, parang isa akong basahan na nakakasira sa view.
“Puno na, Sophia,”walang ganang sabi ni Mommy. “Ibinigay namin ang upuan mo kay Mike. Bisita natin ang parents niya, nakakahiya naman kung siksikan tayo dito. Ikaw naman ang sanay mag-adjust.”
Nanlumo ako. “Pero Ma… ako ang bumili ng lahat ng pagkain na ‘yan…”
“Huwag ka na ngang magreklamo, ang ingay mo!” bulyaw ni Daddy. “Doon ka na lang sa garahe kumain. May plastic chair at monobloc doon. Presko naman sa labas, amoy hangin.”
“Oo nga, Ate,” tawa ni Bella habang sumusubo ng cake. “Total sanay ka naman sa hirap di ba? Soldier of the family ka nga eh. Si Mike kasi sensitive ang balat, kailangan sa aircon.”
Pinagtawanan nila ako. Si Mike, na nakaupo sa paborito kong pwesto, ay ngumisi lang sa akin ng ngising-aso.
Wala akong nagawa. Kinuha ko ang isang platong may kaunting kanin at lechon na puro taba, at lumabas ako.
Napakalamig sa garahe ng gabing iyon. Madilim, at ang tanging kasama ko ay ang amoy ng gasolina at langis. Umiiyak ako habang kumakain mag-isa sa umaalog na monobloc chair, habang naririnig ko ang masaya nilang tawanan sa loob ng maliwanag at airconditioned na bahay.
Habang nginunguya ko ang malamig na lechon, may narinig ako mula sa nakabukas na bintana ng kusina. Boses ni Mike.
“Tita, Tito, salamat sa masarap na dinner. The best kayo talaga,” sipsip ni Mike. “Hayaan niyo, kapag na-promote ako next month, ipapa-renovate ko ang bahay na ‘to. Tanggalin natin yung kwarto ni Sophia sa baba para maging Entertainment Room at Bar area natin.”
Huminto ang pagtibok ng puso ko.
“Magandang idea ‘yan, hijo!” tuwang-tuwang sagot ni Mommy. “Total, panggulo lang naman ‘yang si Sophia dito at laging gabi na umuwi. Pwede na siya sa maliit na kwarto sa tabi ng laundry area.”
Sa sandaling iyon, may naputol sa loob ko. Ang pagmamahal, ang pasensya, ang sakripisyo—lahat ay naging abo.
Tama na. Sobra na.
Tumayo ako. Pinunasan ko ang luha ko ng likod ng palad ko. Pumasok ako sa kotse ko at kinuha ang isang lumang Brown Envelope na laging nasa dashboard ko.
Bumalik ako sa loob ng bahay. Mabigat ang bawat hakbang ko.
Bigla silang tumahimik nang makita nila akong nakatayo sa may pinto ng dining area. Seryoso ang mukha ko, walang bahid ng emosyon.
“Oh, tapos ka na kumain sa garahe?” mataray na tanong ni Bella. “Hugasan mo na ang mga pinagkainan, aalis na sila Tita.”
Hindi ako gumalaw. Naglakad ako palapit sa mesa.
Inilapag ko ang Brown Envelope sa gitna ng mesa, sa ibabaw mismo ng ulo ng lechon.
“Ano ‘to, Sophia? Nagdadabog ka ba?” tanong ni Daddy.
“Buksan niyo,” malamig kong utos. Boses na hindi pa nila naririnig sa akin kailanman.
Nagtataka, kinuha ni Daddy ang envelope. Binuksan niya ito at inilabas ang laman. Isang papel na may selyo ng gobyerno.
Nanlaki ang mata ni Daddy. Namutla si Mommy na parang nakakita ng multo. Si Bella ay napatigil sa pagnguya.
“T-Titulo…?” nauutal na sabi ni Daddy, nanginginig ang kamay. “Titulo ng bahay? Bakit… Bakit pangalan mo ang nandito, Sophia?”
Katahimikan. Ang tanging naririnig lang ay ang aircon na kanina ay ipinagdamot nila sa akin.
“Binili ko ang bahay na ito sa bangko sampung taon na ang nakakaraan nung muntik na itong maremata dahil sa sugal mo, Dad,” paliwanag ko, diretso ang tingin sa kanila. “Sa loob ng isang dekada, kalahati ng sweldo ko ay napupunta sa monthly amortization habang kayo ay nagpapakasarap. Hinayaan kong isipin niyo na sa inyo pa rin ito para hindi matapakan ang ego niyo.”
Napasinghap si Mike at ang mga magulang niya. Ang kaninang mapang-insulto nilang tingin ay napalitan ng takot.
“Pero ngayong gabi,” pagpapatuloy ko, habang tinitignan ang bawat isa sa kanila. “Habang kumakain ako sa malamig at mabahong garahe na parang aso… na-realize ko na hindi niyo deserve ang sakripisyo ko.”
Ibinaling ko ang tingin ko kay Mike, na ngayon ay nakayuko na.
“At ikaw, Mike. Gusto mong gawing Entertainment Room ang kwarto ko? Ang lakas ng loob mo magplano sa bahay na ni isang pako ay wala kang ambag.”
“Pasensya na, pero hindi mo magagawa ‘yun. Dahil pinalalayas ko na kayong lahat.”
“S-Sophia! Anak!” sigaw ni Mommy, biglang tumayo at nag-act na parang nanay na nag-aalala. Akmang yayakapin niya ako. “Anong sinasabi mo?! Pamilya tayo! Nagbibiro lang kami kanina! Hindi ka mabiro!”
Umatras ako para hindi niya ako mahawakan.
“Nung nasa garahe ako kanina, pamilya ba ang turing niyo sa akin? Hindi. ATM lang ako na pwedeng itabi kapag hindi kailangan.”
“Bibigyan ko kayo ng isang linggo para mag-impake,” mariing sabi ko. Final. Walang diskusyon. “Pagkatapos nun, ibebenta ko na ang bahay na ito. Gusto kong magsimula ng bagong buhay na malayo sa mga linta.”
“At Bella,” baling ko sa kapatid ko na umiiyak na ngayon. “Good luck sa asawa mo. Sana may pambayad siya ng upa sa condo, total sensitive siya kamo sa init, di ba? Baka matunaw siya.”
Tumalikod ako at naglakad palabas ng dining area.
“Saan ka pupunta, Sophia?! Huwag mo kaming iwan!” iyak ni Daddy, ang pride niya ay durog na durog na.
Lumingon ako sa huling pagkakataon.
“Sa hotel,” sagot ko. “Sa isang kwarto na may aircon, malambot na kama, at kung saan ako ang bida at hindi ako itatapon sa garahe. Mag-enjoy kayo sa huling linggo niyo sa bahay KO.”
Iniwan ko silang nagkakagulo, nagsisihan, at umiiyak sa harap ng mamahaling Lechon na hindi na nila malunok dahil sa bara sa lalamunan nila.
Sa gabing iyon, natutunan nila ang pinakamalupit na leksyon: Huwag na huwag mong aapakan ang taong nagbibigay ng bubong sa ulo mo at pagkain sa mesa mo, dahil kapag napuno iyan, baka sa huli, ikaw ang pulutin sa malamig na kalsada.
