“HUWAG MONG HAWAKAN ANG TATAY KO!” — SIGAW NG ASAWA KO. PERO NANG MAKITA KO ANG SIKRETO SA LIKOD NG BIYENAN KONG PARALYZED, NAPALUHOD AKO AT HUMAGULGOL SA KATOTOHANAN.
Sa loob ng limang taong pagsasama nina Liza at Marco, isang batas ang hindi kailanman pwedeng baliin sa loob ng kanilang bahay:
“Bawal na bawal mong paliliguan o bibihisan si Papa.”
Ito ang mahigpit na utos ni Marco. Ang kanyang amang si Don Fernando ay na-stroke at paralyzed na mula leeg pababa. Hindi na ito makapagsalita at nakaratay na lang sa kama.
Nagtataka si Liza. Bilang asawa, gusto niyang tumulong. Pero tuwing susubukan niyang lumapit, nagagalit si Marco.
“Liza, please. Respetuhin mo naman ang privacy ng matanda. Ako lang at ang male nurse ang pwedeng humawak sa kanya,” laging katwiran ni Marco.
Sa isip ni Liza, baka ayaw lang talaga sa kanya ng biyenan niya. Noong malakas pa si Don Fernando, kilala ito sa pagiging masungit at mapanghusga.
“Wala kang kwentang manugang!” “Huwag kang didikit sa akin!”
Iyon ang mga salitang tumatak sa isip ni Liza noon. Kaya inisip niya na baka hanggang ngayon, kahit may sakit na ito, diring-diri pa rin ito sa kanya.
Isang gabi, humagupit ang isang napakalakas na bagyo. Baha ang mga kalsada. Hindi makauwi si Marco galing trabaho, at ang private nurse ay hindi nakapasok dahil sa lagnat.
Naiwan si Liza at ang biyenan niya sa malaking bahay. Nawalan ng kuryente.
Habang tinitignan niya ang matanda sa liwanag ng kandila, naamoy ni Liza na dumumi ito.
Nanginig si Liza sa takot—takot sa utos ng asawa niya. Pero nanaig ang kanyang awa.
“Hindi ko pwedeng hayaang nakababad sa dumi ang Papa,” bulong niya sa sarili. “Tao pa rin siya. Kailangan niya ng tulong.”
Kumuha siya ng palanggana, mainit na tubig, at bimpo. Pumasok siya sa kwarto.
Nakadilat si Don Fernando. Ang mga mata nito ay nanlalaki, parang natatakot at nagmamakaawa nang makita si Liza na papalapit. Pilit nitong inuuga ang ulo bilang pagtanggi.
“Pa, sorry po,” malambing na sabi ni Liza habang pinipigil ang luha. “Wala po si Marco. Ako lang po ang nandito. Lilinisin ko lang po kayo, pangako, dahan-dahan lang.”
Nagsimula siyang maglinis. Inalis ang dumi. Pinalitan ang sapin.
Ang huling gagawin: Tatanggalin ang pajama top para punasan ang pawis sa likod.
Sobrang bigat ng katawan ng matanda. Dahan-dahang inihilig ni Liza si Don Fernando patagilid.
Itinaas niya ang damit.
Sa sandaling iyon, huminto ang mundo ni Liza. Nabitawan niya ang bimpo. Napahawak siya sa kanyang bibig para pigilan ang isang malakas na hagulgol.
Sa likod ni Don Fernando, sa bandang tagiliran malapit sa kidney, ay may isang mahaba at malalim na SURGICAL SCAR (peklat ng operasyon).
At sa tabi ng peklat, may isang maliit na tattoo ng petsa: “Oct 12, 2019”
Bumuhos ang luha ni Liza. Pamilyar ang petsang iyon. Hinding-hindi niya iyon makakalimutan.
Iyon ang araw ng kanyang Kidney Transplant.
Tatlong taon na ang nakakaraan, nasa bingit ng kamatayan si Liza dahil sa kidney failure. Sabi ni Marco noon, may isang anonymous donor (hindi nagpakilala) na nagmagandang-loob na ibigay ang bato nito para mabuhay siya.
Ang “masungit” na biyenan. Ang matandang akala niya ay galit sa kanya. Ang lalakeng ayaw magpahawak sa kanya.
Si Don Fernando ang nagbigay ng buhay sa kanya.
“Pa…” iyak ni Liza habang nakaluhod sa tabi ng kama. “Kayo? Kayo po ang nagligtas sa akin?”
Tinitigan niya ang matanda. Wala nang galit sa mata nito. Luha na lang ang dumadaloy.
Biglang bumukas ang pinto. Basang-basa at hingal na hingal si Marco.
“Liza! Sabi ko huwag mong—”
Natigilan si Marco nang makita ang eksena. Ang asawa niyang nakaluhod, umiiyak habang hawak ang kamay ng kanyang ama, at ang nakahubad na likod na nagpapakita ng peklat.
“Marco,” humarap si Liza, garalgal ang boses. “Bakit? Bakit niyo tinago? Ang akala ko galit siya sa akin! Ang akala ko diring-diri siya sa akin kaya ayaw niya akong palapitin!”
Lumapit si Marco at niyakap nang mahigpit ang asawa. Umiiyak na rin ito.
“Dahil iyon ang hiling niya, Liza,” paliwanag ni Marco. “Noong nalaman ni Papa na mamamatay ka na, hindi siya nagdalawang-isip. Sabi niya, ‘Kung mawawala si Liza, mawawalan ka rin ng buhay, anak. Kunin mo ang bato ko.’ “
Hinawakan ni Marco ang mukha ni Liza.
“Pero may kondisyon siya. Ayaw niyang malaman mo. Ayaw niyang mabuhay ka na may utang na loob sa kanya. Ayaw niyang isipin mo na kailangan mo siyang pagsilbihan habambuhay dahil sa ginawa niya. Kaya nagpanggap siyang masungit. Kaya ayaw niyang magpa-alaga sa’yo… dahil ayaw niyang makita mo ang peklat na magpapabigat sa konsensya mo.”
Durog na durog ang puso ni Liza, pero puno ito ng pagmamahal.
Niyakap niya si Don Fernando nang buong higpit. Ang akala niyang kontrabida sa buhay niya, ay siya palang bayaning tahimik na nagsakripisyo ng parte ng katawan nito.
“Pa…” bulong ni Liza sa matanda. “Huwag na po kayong mag-alala. Aalagaan ko po kayo hindi dahil sa utang na loob… kundi dahil mahal na mahal ko kayo bilang tatay ko.”
Sa gabing iyon, sa gitna ng bagyo, nalaman ni Liza na ang tunay na pag-ibig ay hindi laging masalita. Minsan, ito ay nakatago sa likod ng masungit na mukha at isang peklat na tanda ng wagas na sakripisyo.
