AKALA NG MANUGANG KO, ISA LANG AKONG MATANDANG PALAMUNIN SA BAHAY NIYA—PERO NAMUTLA SIYA NANG SUOTIN KO ANG AKING LUMANG TOGA AT HINATULAN KO SIYA AGAD MATAPOS NIYANG SAMPALIN ANG ANAK KO.
Ako si Olivia. Sa edad na 65, nagdesisyon akong tumira kasama ang aking anak na si Carla at ang asawa niyang si Gary.
Ang alam ni Gary, isa lang akong retiradong tindera sa palengke sa probinsya na naubusan na ng pera at wala nang matutuluyan. Hinayaan ko siyang maniwala doon. Gusto kong makita kung paano niya trinatato ang anak ko kapag wala akong “titulo” o yaman.
Sa loob ng isang buwan, naging impyerno ang buhay ko sa pamamahay nila.
Si Gary ay tamad, sugarol, at lasenggo. Si Carla ang nagtatrabaho sa call center para buhayin sila, habang si Gary ay humihingi lang ng pera pang-inom.
“Hoy, Tanda!” sigaw ni Gary sa akin isang umaga. “Magluto ka nga! Palamunin ka na nga dito, ang bagal mo pa kumilos! Kaya ka iniwan ng asawa mo eh, walang kwenta!”
Yumuko lang ako. “Pasensya na, Gary. Sumasakit kasi ang tuhod ko.”
“Arte mo! Maglinis ka ng banyo mamaya!” utos niya sabay buga ng usok ng sigarilyo sa mukha ko.
Nakita ko si Carla na umiiyak sa gilid. “Gary, tama na… Nanay ko ‘yan…”
“Tumahimik ka! Wala kang karapatang magreklamo dahil ako ang lalaki sa bahay na ‘to!” bulyaw ni Gary.
Gusto kong lumaban. Gusto kong sabihin sa kanya na ang “Tanda” na sinisigawan niya ay si Honorable Judge Olivia Villareal—ang kilalang “Iron Judge” ng Regional Trial Court na nagpakulong ng mahigit 500 kriminal, kabilang ang mga abusadong pulis at politiko. Pero pinigilan ko ang sarili ko. Nag-ipon ako ng ebidensya.
Nire-record ko ang bawat sigaw niya. Sinusulat ko sa diary ko ang bawat pasa ni Carla. At tinatawagan ko nang palihim ang dati kong Sheriff at mga kaibigan sa NBI.
Dumating ang gabi ng paghuhukom.
Umuwi si Gary na lasing na lasing. Natalo raw siya sa sugal. Galit na galit siya.
“Carla! Nasaan ang ATM mo?!” sigaw ni Gary habang kinakalampag ang pinto.
“Gary… wala na tayong pera… pambayad ‘yun sa kuryente at gamot ni Nanay…” pakiusap ni Carla.
“Wala akong pakialam sa Nanay mong ulyanin! Akin na ang pera!”
Hinablot ni Gary ang bag ni Carla. Nang subukan itong bawiin ng anak ko…
PAKK!
Isang malakas na sampal ang dumapo sa mukha ni Carla. Tumalsik siya sa sofa at dumugo ang labi.
“Huwag mo akong suwayin!” akmang susuntukin pa niya si Carla.
“OBJECTION!”
Isang boses na puno ng awtoridad ang umalingawngaw sa buong bahay. Hindi boses ng matanda, kundi boses ng batas.
Napahinto si Gary. Lumingon siya.
Nakita niya ako.
Nakaupo ako sa single sofa. Hindi na ako nakayuko. Tuwid ang likod ko. Ang mga mata ko ay matalim at nanlilisik.
At sa tabi ko, nakapatong sa mesa ang aking lumang Gavel (Palyo ng Hukom) at ang aking ID ng Supreme Court.
“A-Anong…” naguluhan si Gary. “Anong drama ‘yan, Tanda? Ba’t may ganyan ka?”
Tumayo ako. Dahan-dahan.
“Mr. Gary Diaz,” sabi ko sa boses na ginagamit ko sa loob ng korte. “You are charged with Violation of Republic Act 9262: Anti-Violence Against Women and Their Children Act. Physical Abuse. Emotional Abuse. And Economic Abuse.”
Tumawa si Gary. “Nabaliw na ang matanda! Anong pinagsasabi mo?!”
“Hindi ako baliw, Gary,” sagot ko. “Ako si Judge Olivia Villareal. Ang babaeng tinawag mong ‘palamunin’ ay ang parehong babaeng nagpadala ng warrant of arrest sa tatay mo noong nakaraang dekada dahil sa pagnanakaw.”
Namutla si Gary. Parang binuhusan ng malamig na tubig.
“J-Judge…?” nauutal niyang tanong. “H-Hindi… tindera ka lang…”
“Nagpanggap akong tindera para makita ko kung gaano ka kahayop sa anak ko,” mariin kong sabi. Kinuha ko ang cellphone ko at pinindot ang Play. Rinig na rinig ang boses ni Gary na nagbabanta at nananakit.
“Ebidensya. Kumpleto ako, Gary. Mula sa CCTV na pinalagay ko noong wala ka, hanggang sa medical report ng anak ko.”
Biglang bumukas ang pinto ng bahay.
Pumasok ang Chief of Police kasama ang limang SWAT team.
“Secure the area!” sigaw ng Chief.
Agad na pinosasan si Gary at pinadapa sa sahig.
“Aray! Teka! Anong kasalanan ko?!” sigaw ni Gary.
Lumapit ang Chief of Police sa akin at sumaludo.
“Good evening, Your Honor. Sorry we’re late. Handa na po ang selda para sa kanya.”
“Good evening, Chief,” bati ko. Tinignan ko si Gary na nakasubsob sa sahig, umiiyak at nanginginig.
“Judge! Nanay!” iyak ni Gary. “Sorry po! Hindi ko po alam! Patawarin niyo po ako! Asawa po ako ng anak niyo!”
Lumapit ako kay Gary. Yumuko ako para magpantay ang mukha namin.
“Noong sinasaktan mo ang anak ko, naging asawa ka ba?” tanong ko. “Noong tinawag mo akong palamunin, naging anak ka ba?”
“Judge, parang awa niyo na! Magbabago na po ako!”
“Save it for the court,” malamig kong sagot. “But knowing the judge handling your case is my former student… I suggest you pray. Because in my family, the verdict is guilty.”
Humarap ako sa mga pulis. “Dalhin na ‘yan. I want him detained immediately without bail recommendation pending review.”
Kinaladkad si Gary palabas. Iyak siya nang iyak, pero wala nang nakinig.
Niyakap ko si Carla. Umiiyak siya sa balikat ko.
“Nay… sorry… hindi ko alam…” hagulgol ni Carla.
Hinaplos ko ang buhok niya. “Tahan na, anak. Tapos na ang sentensya mo sa impyernong ito. Malaya ka na.”
=====================
Scene 1: The Breaking Point
Context: Gary, drunk and angry, has just slapped Carla because she refused to give him money. Olivia is watching from the shadows, her facade about to crack.
