TINAWANAN NILA AKO DAHIL “PUTOL” ANG KAMAY KO NANG MAG-APPLY AKO BILANG TAGAHUGAS—LIMANG TAON ANG NAKALIPAS, BINILI KO ANG LUGING RESTAURANT NILA AT SINABING: “ANG ISANG KAMAY NA ITO ANG BUBUHAY SA NEGOSYO NIYO.”
Ako si Berto. Bata pa lang ako, nawala na ang kaliwang kamay ko sa isang aksidente. Pero hindi ito naging hadlang para mangarap ako. Mahilig akong magluto. Ang sabi ng Nanay ko, “Anak, nasa puso ang lasa ng pagkain, wala sa dami ng kamay.”
Limang taon na ang nakararaan, desperado akong makahanap ng trabaho. May sakit si Nanay at kailangan ko ng pambili ng gamot.
Pumunta ako sa “Don Enrico’s Fine Dining,” ang pinakasikat na restaurant sa aming bayan noon. Nakita kong Hiring sila ng Dishwasher.
Kahit alam kong mahihirapan ako, naglakas-loob akong pumasok. Hinarap ako ng Manager na si Mr. Salazar.
Tinignan niya ako mula ulo hanggang paa. Tapos, tumingin siya sa putol kong braso.
“Dishwasher?” tanong ni Mr. Salazar na parang nandidiri. “Nagpapatawa ka ba? Paano ka maghuhugas ng plato eh isa lang ang kamay mo? Babagalan mo lang ang serbisyo namin! At baka mabasag mo pa ang mga mamahaling pinggan ko!”
“Sir, kaya ko po,” pakiusap ko. “Mabilis po akong kumilos. Bigyan niyo lang po ako ng chance. Kahit kalahati lang po ang sweldo, tatanggapin ko.”
Tumawa nang malakas si Mr. Salazar. Rinig na rinig ng mga customer.
“Umuwi ka na lang at mamalimos. Wala kaming puwang para sa mga baldado dito. You are a liability. Layas!”
Pinalayas ako ng guard na parang aso. Umuwi ako na luhaan. Pero imbes na sumuko, ginamit ko ang sakit na naramdaman ko bilang gasolina.
“Kung ayaw nila akong tanggapin, gagawa ako ng sarili kong pinto.”
Ginamit ko ang huling ipon namin ni Nanay. Bumili ako ng maliit na kariton. Namili ako ng beef brisket, buto-buto, at mga rekado.
Nagtayo ako ng maliit na Paresan sa gilid ng kalsada, ilang kanto lang ang layo sa restaurant ni Mr. Salazar.
Tinawag ko itong “One-Hand Pares.”
Sa simula, mahirap. Ako ang naghihiwa, ako ang nagluluto, ako ang naglilinis—gamit lang ang kanang kamay ko. Ilang beses akong napaso. Ilang beses akong nasugatan. Pero hindi ako tumigil.
Masarap ang luto ko. Malambot ang karne, malapot ang sabaw, at puno ng pagmamahal.
Mula sa limang customer sa isang araw, naging sampu. Naging singkwenta. Hanggang sa naging pila na ang mga tao. Dinadayo na ako.
Ang maliit na kariton, naging pwesto. Ang pwesto, naging maliit na karinderya. Ang karinderya, naging isang sikat na Specialty Restaurant.
Nakaipon ako. Napagamot ko si Nanay. Nakabili ako ng sasakyan at bahay.
LIMANG TAON ANG NAKALIPAS…
Nabalitaan kong nagsara na ang Don Enrico’s Fine Dining. Nalugi daw ito dahil sa masungit na serbisyo, hindi masarap na pagkain, at mismanagement ni Mr. Salazar.
Nakita ko ang karatula sa labas: “FOR SALE / FOR LEASE – RUSH.”
Bumaba ako sa aking bagong SUV. Suot ko ang aking Chef’s Uniform.
Pumasok ako sa loob. Madilim, maalikabok, at wala nang tao. Nakita ko si Mr. Salazar sa isang sulok, mukhang stress na stress, nagliligpit ng mga gamit.
“Magandang umaga,” bati ko.
Napatingin si Mr. Salazar. Hindi niya ako nakilala agad dahil maayos na ang bihis ko at medyo tumaba ako.
“Sir! Interested po ba kayong bilhin ang pwesto?” tanong niya, puno ng pag-asa. “Murang-mura na lang po. Kumpleto na sa gamit sa kusina.”
“Oo. Bibilhin ko,” sagot ko. “Cash.”
Nanlaki ang mata ni Mr. Salazar. “Talaga po?! Naku, hulog kayo ng langit! Halikayo, pirmahan na natin ang kontrata!”
Inabot niya ang Deed of Sale.
Kinuha ko ang ballpen gamit ang aking kanang kamay.
Habang pumipirma ako, napansin ni Mr. Salazar ang kaliwang braso ko. Ang putol na braso.
Natigilan siya. Namutla.
“Teka…” bulong ni Mr. Salazar. “Ikaw ‘yung… ikaw ‘yung aplikante noon? Yung…”
“Yung baldado? Yung walang silbi? Yung tinaboy mo dahil isa lang ang kamay?” pagtatapos ko sa sasabihin niya.
Yumuko si Mr. Salazar sa hiya. Hindi siya makatingin sa akin.
“Patawarin mo ako… hindi ko alam na…”
Inilapag ko ang tseke sa mesa. Bayad na ang restaurant. Akin na ito.
Lumibot ako sa kusina. Hinawakan ko ang lababo kung saan sana ako maghuhugas ng plato noon.
Humarap ako kay Mr. Salazar.
“Sabi mo noon, pabigat lang ako. Sabi mo, hindi ko kayang magtrabaho.”
Itinaas ko ang aking nag-iisang kamay.
“Ang kamay na ito ang naghiwa ng libo-libong sibuyas. Ang kamay na ito ang nagtimpla ng sabaw na dinadayo ng buong bayan. At ang kamay na ito…”
Tinapik ko ang Deed of Sale.
“…ang pumirma ng tseke para bilhin ang restaurant na pinabagsak ng kayabangan mo.”
Nanginginig na kinuha ni Mr. Salazar ang tseke at nagmamadaling umalis.
Binuksan ko ang bintana. Pumasok ang liwanag.
Ngumiti ako.
“Simula bukas,” bulong ko sa sarili. “Ang pangalan na ng lugar na ito ay ‘Berto’s Feast’. At dito, welcome ang lahat—may kapansanan man o wala, basta may pusong magtrabaho.”
Dahil sa huli, hindi nasusukat ang galing ng tao sa kumpletong parte ng katawan, kundi sa tibay ng loob na bumangon kahit ilang beses pang itulak pababa.
