“AMOY BASURA KA!” IYAN ANG TAWAG SA AKIN NG MGA KAKLASE KO SA LOOB NG 12 TAON—PERO SA GRADUATION, TUMIGIL ANG MUNDO NILA NANG I-ANUNSYO ANG PANGALAN KO AT TINAWAG KO ANG “BASURERONG” DAHILAN NG TAGUMPAY KO.
Ako si Jimboy. Mula Elementary hanggang High School, sanay na ako sa pag-iisa. Walang gustong tumabi sa akin. Walang gustong makipag-group study sa akin.
Ang tawag nila sa akin? “Basurero.”
Ang tatay ko kasi, si Tatay Nestor, ay isang Garbage Collector o kaminero sa aming bayan. Araw-araw, nakikita siya ng mga kaklase ko na nakasabit sa likod ng truck ng basura, madungis, pawisan, at minsan ay may mantsa ng kung ano-ano sa damit.
“Yuck! Ayan na si Jimboy! Takpan niyo ilong niyo, baka mahawa kayo ng amoy!” kantiyaw ng mga bully kong kaklase.
“Jimboy, doon ka sa likod umupo. Masakit sa ilong ang amoy ng uniform mo,” sabi minsan ng isang teacher na mapanghusga.
Masakit. Sobrang sakit. Minsan, umuuwi ako na umiiyak.
“Tay, bakit po basurero kayo? Bakit hindi na lang kayo mag-driver o mag-kargador?” tanong ko kay Tatay habang naghahapunan kami ng tuyo.
Ngumiti lang si Tatay Nestor, kahit pagod na pagod ang katawan.
“Anak, wala akong pinag-aralan. Ito lang ang kaya kong gawin. Marangal naman ito, hindi ako nagnanakaw. Tinitiis ko ang baho at dumi para mapag-aral kita. Kasi ayokong maging basurero ka rin balang araw. Gusto ko, ikaw ang magiging boss.”
Dahil sa sinabi ni Tatay, nagsumikap ako. Ginawa kong inspirasyon ang pang-aapi nila. Habang naglalaro sila ng computer games, ako ay nag-aaral sa ilalim ng poste ng ilaw. Habang bumibili sila ng mamahaling sapatos, ako ay nagtitiis sa butas na sapatos na tinahi lang ni Tatay gamit ang nylon.
Dumating ang araw ng High School Graduation.
Ito na ang araw na hinihintay ng lahat. Naka-toga ang lahat, mababango, at kasama ang kanilang mga magulang na naka-barong at gown.
Si Tatay Nestor? Nasa labas lang ng gate. Nakasuot siya ng isang lumang polo na kupas na, at slacks na medyo maluwag. Nahihiya siyang pumasok.
“Dito na lang ako sa labas, anak,” sabi ni Tatay. “Nakakahiya sa mga kaklase mo. Baka pagtawanan ka na naman kapag nakita nilang kasama mo ako.”
“Hindi, Tay,” sabi ko nang mariin. Hinawakan ko ang kamay niyang magaspang. “Papasok tayo. Ikaw ang sasabit ng medalya ko.”
Napilitan si Tatay. Pagpasok namin sa covered court, nagbulungan ang mga tao.
“Hala, yan yung basurero diba?” “Bakit pinapasok yan? Ang baho tignan.”
Yumuko si Tatay Nestor sa hiya. Pero ako, taas-noo.
Nagsimula ang seremonya. Tinawag na ang mga honors.
“And now, for the highest honor of the batch… Our CLASS VALEDICTORIAN… Mr. Jimuel ‘Jimboy’ Reyes!”
Nagulat ang lahat. Ang “anak ng basurero” na nilait nila ng maraming taon, ang siya palang nanguna sa kanilang lahat. Walang pumalakpak noong una.
Umakyat ako sa stage. Isinabit ni Tatay Nestor ang sampung medalya sa leeg ko. Nanginginig ang kamay niya at nangingilid ang luha. Pagkatapos, akmang bababa na sana siya agad para magtago, pero pinigilan ko siya.
Kinuha ko ang mikropono para sa aking Valedictory Speech.
Tumingin ako sa daan-daang estudyante, guro, at magulang.
“Sa loob ng labindalawang taon,” panimula ko, basag ang boses. “Iniiwasan niyo ako. Tinatawag niyo akong mabaho. Pinandidirian niyo ako dahil ang tatay ko ay isang kaminero.”
Itinuro ko si Tatay Nestor na nakatayo sa gilid ng stage, nakayuko pa rin.
“Nakikita niyo ang lalaking ‘yan? Ang daming beses na umuwi ‘yan na sugatan ang kamay dahil sa bubog na tinapon niyo. Ang daming beses na nagkasakit ‘yan dahil sa ulan at init, mahakot lang ang dumi niyo.”
Huminga ako nang malalim at binitawan ang pangungusap na nagpatahimik sa buong mundo nila.
“Nandidiri kayo sa kanya? Pwes, ako, taas-noo ko siyang ipinagmamalaki. Dahil ang kamay na punong-puno ng dumi at kalyo na ‘yan… AY ANG KAMAY NA BUMUHAT SA AKIN PARA MAABOT KO ANG MGA BITUIN NA HINDI NIYO KAYANG ABUTIN.”
“Namumulot siya ng basura, para lang hindi ako mamulot ng basura sa kinabukasan. Siya ang pinakamalinis na taong kilala ko, dahil marangal ang puso niya.”
Katahimikan.
Maya-maya, may isang magulang na pumalakpak. Sumunod ang mga guro. Hanggang sa ang buong paaralan ay tumayo at nagbigay ng Standing Ovation.
Ang mga bully kong kaklase ay yumuko at umiyak sa hiya.
Tumakbo ako kay Tatay Nestor at niyakap siya nang mahigpit sa harap ng lahat.
“Para sa’yo ‘to, Tay! Graduate na tayo! Engineer na ang anak mo balang araw!”
Umiyak si Tatay Nestor, hindi dahil sa lungkot, kundi dahil sa wakas, naramdaman niyang hindi basura ang tingin sa kanya ng pinakamahalagang tao sa buhay niya.
Sa araw na iyon, hindi lang medalya ang napanalunan ko. Napanalunan ko ang respeto para sa aking ama—ang tunay na bayani ng buhay ko.
