ANG SORPRESA SA KAARAWAN NI YAYA LILI
(Ang Muling Pagtatagpo ng Ikalawang Ina at Kanyang Alaga)
Sa isang mataas na condominium sa sentro ng Singapore, lumaki si Shawn na ang mundo ay umiikot sa dalawang klase ng pagmamahal: ang abalang pagmamahal ng kanyang mga magulang na nagtatrabaho para sa kanilang kinabukasan, at ang tahimik at matiyagang pagmamahal ni Yaya Lili.
Si Yaya Lili, isang Pilipinang domestic helper, ang naging sandalan ni Shawn sa loob ng labinlimang taon. Siya ang kamay na nagpupunas ng luha ni Shawn kapag nadadapa ito noong bata pa, ang boses na naghehele kapag nilalagnat, at ang “chef” na laging handa ang paborito niyang chicken adobo pag-uwi galing eskwela. Sa sikolohiyang Pilipino, ito ang tinatawag na “pagmamalasakit”—isang uri ng pag-aalaga na lumalagpas sa itinakda ng kontrata. Para kay Shawn, hindi “helper” si Yaya Lili; siya ay pamilya, ang kanyang pangalawang ina.
Ngunit dumating ang taong 2021, sa gitna ng pandemya, kinailangan ni Yaya Lili na gumawa ng isang mabigat na desisyon. Ang kanyang sariling ina sa Pilipinas ay malubha na ang sakit. Ito ang tinatawag na “care deficit” sa buhay ng mga OFW—habang nag-aalaga sila ng anak ng iba sa ibang bansa, ang sarili nilang pamilya ay naiiwan.
Masakit ang kanilang pamamaalam. Sa airport, mahigpit ang yakap ng binatilyong si Shawn kay Yaya Lili. “Babalik ka, ‘di ba, Yaya?” tanong niya. Tumango lang si Lili habang lumuluha, bagama’t alam nilang dalawa na baka ito na ang huli nilang pagkikita sa Singapore.
Umuwi si Lili sa isang liblib at simpleng baryo sa probinsya. Doon, hinarap niya ang realidad ng pagtanda at ang pangungulila sa batang itinuring niyang anak sa loob ng mahigit isang dekada.
Lumipas ang ilang taon. Naging abala si Shawn sa kanyang pag-aaral at karera, ngunit kailanman ay hindi nawala sa isip niya si Yaya Lili. Madalas niyang tignan ang mga lumang litrato nila. Napapansin niya sa mga padalang mensahe na tumatanda na si Lili, at namumuhay ito nang mag-isa at simple sa probinsya. Naramdaman ni Shawn na oras na para suklian ang labinlimang taong sakripisyo nito.
Plinano ni Shawn ang isang malaking sorpresa para sa ika-60 kaarawan ni Yaya Lili. Alam niyang hindi basta-basta ang pagpunta sa baryo, kaya humingi siya ng tulong sa isang production team. Ang palabas: isang dokumentaryo kunwari tungkol sa buhay ng mga retiradong OFW sa probinsya.
Dumating ang araw ng sorpresa. Isang maalikabok na van ang huminto sa tapat ng maliit na bahay ni Lili. Lumabas ang matanda, bakas sa mukha ang pagtataka at hiya sa harap ng mga camera. “Ako po ba talaga i-iinterviewhin niyo?” tanong niya habang pinapagpag ang kanyang lumang duster.
Habang ini-interview ng kunwaring host si Lili sa labas ng kanyang bahay, tinatanong siya tungkol sa kanyang mga alaga sa Singapore. Nagsimulang mangilid ang luha ni Lili habang nagkukwento.
“Mabait ‘yung batang ‘yun… si Shawn. Parang tunay ko na siyang anak. Miss na miss ko na nga eh,” nanginginig ang boses niyang sabi.
Sa sandaling iyon, mula sa likod ng van, dahan-dahang lumabas si Shawn. Bitbit niya ang isang birthday cake na may sindi ng kandila.
“Happy birthday to you…” panimula ni Shawn.
Natigil si Lili sa pagsasalita. Nanlaki ang kanyang mga mata. Tila tumigil ang oras sa baryo. Ang “dokumentaryo” ay nalimutan na.
Nang mapagtanto niyang si Shawn talaga ang nasa harap niya—hindi sa video call, kundi sa personal—kumawala ang isang malakas na hagulgol mula kay Yaya Lili. Nabitawan niya ang kanyang hawak at napaupo sa tuwa at gulat.
Agad lumapit si Shawn at niyakap nang mahigpit ang kanyang Yaya. Ang yakap na iyon ay puno ng pangungulila, pasasalamat, at pagmamahal na hindi kayang sukatin ng distansya o panahon. Umiyak din si Shawn sa balikat ng babaeng nagpalaki sa kanya.
“Nandito na ako, Yaya. Happy birthday,” bulong ni Shawn.
Hindi nagtapos ang sorpresa sa yakapan. Sa loob ng ilang araw, nanatili si Shawn sa baryo. Inalis niya ang kanyang “Singapore boy” na imahe. Nakisalamuha siya sa mga kapitbahay, natulog sa banig, at kumain ng kamay kasabay si Yaya Lili. Naranasan niya ang simpleng buhay ng taong nag-alay ng pinakamalalakas na taon nito para sa kanya.
Ang kwento ng muling pagkikita nina Shawn at Yaya Lili ay higit pa sa isang viral video. Ito ay isang patunay na ang relasyong nabuo sa pagitan ng isang helper at kanyang alaga ay hindi nalulusaw sa pagtatapos ng kontrata. Ito ay isang habambuhay na koneksyon ng puso, isang pagpupugay sa sakripisyo ng bawat OFW na naging pangalawang magulang sa mga batang malayo sa sarili nilang tahanan.
