PINALAYAS NG MANUGANG ANG KANYANG BIYENAN SA GITNA NG ULAN HABANG WALA ANG ANAK NITO—PERO NANG PULUTIN NG LALAKI ANG “BASURANG” SUPOT NA INIWAN NG MATANDA, NAPALUHOD ANG MANUGANG SA NATUKLASAN NIYA.
Malakas ang buhos ng ulan nang gabing iyon. Pero mas malakas ang sigaw ni Stella sa loob ng mansyon.
“Lumayas ka dito! Palamunin!” bulyaw ni Stella habang hinahagis ang mga damit ng kanyang biyenan na si Nanay Rosa palabas ng pinto.
Nanginginig sa lamig at takot si Nanay Rosa. Yakap-yakap niya ang isang maliit na lumang bayong. Ito lang ang tangi niyang bitbit.
“Stella, anak… parang awa mo na,” iyak ng matanda. “Hihintayin ko lang dumating ang anak kong si Mark. Aalis din naman ako, gusto ko lang siyang makita.”
“Huwag mo nang hintayin si Mark!” sigaw ni Stella. “Sawang-sawa na ako sa pag-aalaga sa’yo! Ang baho mo, ang bagal mong kumilos! Pabigat ka lang sa buhay namin! Tandaan mo, bahay ko ‘to! Kaya lumayas ka na bago pa kita ipakaladkad sa guard!”
Tinulak ni Stella si Nanay Rosa. Napaupo ang matanda sa basang semento sa labas ng gate. Basang-basa na ito ng ulan.
Dahil sa sobrang hina, dahan-dahang tumayo si Nanay Rosa. Hindi na siya lumaban. Pinulot niya ang kanyang maliit na bayong, tumingin sa bintana ng kwarto ng anak, at humagulgol nang tahimik habang naglalakad palayo sa dilim.
Ilang minuto lang ang nakalipas, dumating ang sasakyan ni Mark. Galing siya sa business trip.
Pagpasok niya, nagtaka siya kung bakit tahimik ang bahay.
“Ma? Nanay?” tawag ni Mark.
Sinalubong siya ni Stella na kunwari ay nag-aalala. “Hon! Buti dumating ka na! Ang Nanay mo… naglayas! Sinubukan ko siyang pigilan pero ang tigas ng ulo! Ayaw na daw niya dito!”
“Ano?! Saan pumunta si Nanay? Ang lakas ng ulan!”
Akmang tatakbo palabas si Mark nang may mapansin siya sa gilid ng gate.
Isang maliit na bayong. Ang bayong na laging dala ni Nanay Rosa. Nalaglag ito ng matanda nung tinulak siya ni Stella.
Basang-basa ito at puno ng putik.
“Yan!” pandidiri ni Stella. “Puro basura lang naman ang laman niyan! Hayaan mo na ‘yan, Hon. Bumili na lang tayo ng bago niyang gamit.”
Pero kinabahan si Mark. Dahan-dahan niyang pinulot ang bayong. Binuksan niya ito.
Wala itong lamang damit. Wala itong lamang pagkain.
Ang laman ng bayong ay isang lumang alkansya, isang Passbook, at isang Sulat na nakabalot sa plastic para hindi mabasa.
Nanginginig ang kamay ni Mark habang binabasa ang sulat sa ilalim ng ilaw ng poste.
“Anak ko, Mark…
Aalis na ako. Alam kong nahihirapan na ang asawa mo sa akin. Ayokong pag-awayan niyo pa ako. Matanda na ako, sanay naman ako sa hirap.
Dala ko itong passbook. Ito ang ipon ko mula sa pagtitinda ko sa palengke noong bata ka pa. Hindi ko ito ginagalaw. May laman itong P500,000. Ipunin mo sana ito para sa magiging apo ko. Ito lang ang kaya kong ibigay.
Huwag kang magalit kay Stella ha? Mahal ka niya. Masaya na ako na nakita kitang matagumpay. Huwag mo na akong hanapin, uuwi na lang ako sa probinsya. Mahal na mahal kita, anak.”
Bumagsak si Mark sa tuhod niya. Humagulgol siya nang malakas habang yakap ang sulat at ang passbook.
“NANAY!!!” sigaw ni Mark sa gitna ng ulan.
Namutla si Stella. Nabasa niya ang sulat. Ang “palamunin” na pinalayas niya ay siya palang nag-ipon ng kalahating milyon para sa magiging anak nila. Ang matandang tinawag niyang pabigat ay umalis nang kusa para lang hindi sila mag-away mag-asawa.
“Anong ginawa mo, Stella…” bulong ni Mark. Ang mga mata niya ay puno ng galit at sakit. “Pinalayas mo ang Nanay ko… habang bitbit niya ang kinabukasan ng anak natin?!”
“H-Hon… sorry… hindi ko alam…” iyak ni Stella, lumuluhod.
“Hindi mo alam? Dahil wala kang puso!”
Tumayo si Mark at sumakay sa kotse.
“Hahanapin ko ang Nanay ko. At kapag nahanap ko siya, doon na ako titira kasama niya. Kung ayaw mo sa kanya, pwes, wala ka ring lugar sa buhay ko.”
Iniwan ni Mark si Stella sa gitna ng ulan, puno ng pagsisisi na hinding-hindi na mababawi. Nalaman ni Stella sa pinakamait na paraan na ang taong itinuturing mong basura, ay siya pa palang may pinakamahalagang ginto sa puso.
