PINANDIRIHAN NG MAYAMANG DONYA ANG ISANG SUGATANG PULUBI SA LABAS NG SIMBAHAN—PERO NATIGILAN SIYA NANG MAKITA NIYA KUNG SINO ANG LUMUHOD UPANG HUGASAN ANG PAA NITO.
Isang Linggo ng umaga, nagniningning ang San Antonio Cathedral. Puno ito ng mga taong nakasuot ng pinakamagagarang damit. Ang amoy ng mamahaling pabango ay humahalimuyak sa hangin.

Dumating si Doña Miranda. Siya ang pinakamayamang babae sa bayan at pangulo ng Ladies of Charity. Nakasuot siya ng puting silk dress, may malaking sumbrero, at hawak ang isang bibliya na may gold lining.

Habang paakyat siya sa hagdan ng simbahan, napahinto siya at napangiwi.

Sa gilid ng malaking pinto, nakaupo ang isang matandang lalaki. Si Mang Tasyo.

Si Mang Tasyo ay gusgusin. Puno ng putik ang kanyang paa, sira-sira ang damit, at may sugat sa binti na nilalangaw. Nanginginig siya sa gutom at uhaw.

“Diyos ko!” sigaw ni Doña Miranda sabay takip ng panyo sa ilong. “Guard! Guard! Bakit niyo pinayagan ang pulubi na ‘to dito? Sinisira niya ang sanctity ng simbahan!”

Lumapit ang guard. “Ma’am, pasensya na po. Nagpapahinga lang po saglit si Tatay. Aalis din po ‘yan.”

Humarap si Doña Miranda kay Mang Tasyo.

“Hoy, Tanda!” bulyaw niya. “Umalis ka diyan! Ang baho mo! Alam mo bang bahay ito ng Diyos? Hindi tinatanggap ng langit ang mga tamad at marumi! Kung may pananampalataya ka, sana nagtrabaho ka para hindi ka nagkakaganyan!”

Yumuko lang si Mang Tasyo. “P-Pasensya na po, Señora… saglit lang po… masakit ang paa ko…”

“Wala akong pakialam! Alis!”

Dahil sa hiya, pilit na tumayo si Mang Tasyo kahit ika-ika, at lumipat sa gilid ng garden, sa ilalim ng init ng araw, malayo sa mga “banal” na tao.

Pumasok si Doña Miranda sa simbahan, taas-noo, at umupo sa VIP pew sa unahan. Nagsimula ang misa. Kumanta siya nang malakas, pumikit habang nagdarasal, at naghulog ng malaking pera sa offering box para makita ng lahat.

Habang nagmimisa sa loob, isang lalaki ang dumating sa labas.

Si Karyo.

Si Karyo ay isang simpleng construction worker. Puno ng semento ang pantalon niya, at pawisan dahil kakatapos lang ng overtime niya sa site. May hawak siyang isang supot ng pandesal at kape na almusal sana niya.

Nakita niya si Mang Tasyo sa garden. Nakita niya ang nanginginig na matanda at ang sugat nito sa paa na dumudugo.

Hindi pumasok si Karyo sa simbahan.

Sa halip, lumapit siya kay Mang Tasyo.

Umupo si Karyo sa damuhan, sa tabi ng matanda. Hindi siya nagtakip ng ilong kahit maamoy ito.

“Tay,” malambing na sabi ni Karyo. “Kumain na po ba kayo?”

Umiling ang matanda. “H-Hindi pa, anak…”

Binuksan ni Karyo ang supot ng pandesal at ibinigay ang kanyang kape.

“Heto po, mainit pa. Ubusin niyo na po. Busog pa naman ako.” (Kahit ang totoo, kumukulo na ang tiyan niya sa gutom).

Habang kumakain ang matanda, napansin ni Karyo ang sugat sa paa nito.

Kinuha ni Karyo ang kanyang water jug. Hinubad niya ang kanyang sariling panyo.

Sa harap ng maraming taong dumadaan, lumuhod si Karyo sa paanan ng pulubi.

Binuhusan niya ng malinis na tubig ang sugat ni Mang Tasyo. Dahan-dahan niyang pinunasan ang dugo at putik gamit ang kanyang panyo. Tinalian niya ito para hindi dapuan ng langaw.

“Aray… mahapdi…” daing ng matanda.

“Tahan na po, Tay. Lilinisin ko lang para gumaling,” nakangiting sagot ni Karyo. “Wag po kayong mag-alala, hindi ko kayo iiwan.”

Natapos ang misa. Naglabasan na ang mga tao.

Nakita ni Doña Miranda si Karyo at si Mang Tasyo sa garden.

Lumapit ang Donya, kasama ang Pari na si Father Antonio.

“Father!” sumbong ni Doña Miranda. “Tignan niyo! Ang dumi-dumi! At ang lalaking ‘yan, imbes na pumasok sa misa, nakipagkwentuhan lang sa pulubi! Sayang ang Linggo niya! Hindi siya tunay na Katoliko!”

Tumingin si Karyo kay Father Antonio. Nahihiya siyang tumayo at nagpagpag ng semento sa pantalon.

“Sorry po, Father,” yuko ni Karyo. “Hindi na po ako nakapasok. Nakita ko po kasi si Tatay na gutom at may sugat. Hindi ko po siya matiis.”

Hinintay ni Doña Miranda na pagalitan ng Pari si Karyo.

Pero nagulat siya sa ginawa ni Father Antonio.

Lumapit ang Pari kay Karyo at hinawakan ang maruruming kamay nito.

“Bakit ka humihingi ng tawad, Karyo?” tanong ng Pari na may luha sa mata.

Humarap ang Pari kay Doña Miranda at sa lahat ng mayayamang parokyano.

“Doña Miranda,” sabi ng Pari. “Sa loob ng isang oras, kumanta tayo, nagbasa ng bibliya, at nakinig ng sermon tungkol sa pag-ibig. Pero sa labas…”

Itinuro niya si Karyo na inaakay si Mang Tasyo.

“Ang lalaking ito… siya ang NAGISABUHAY ng sermon.”

Namutla si Doña Miranda.

“Ang tunay na pananampalataya,” patuloy ng Pari, “Ay wala sa ganda ng damit na suot mo papasok ng simbahan. Wala sa laki ng inulog mo sa kahon. Ang tunay na pananampalataya ay ang makita ang mukha ng Diyos sa mga taong gutom, sugatan, at hinuhusgahan ng mundo.”

“Ngayong umaga, Doña Miranda, pumasok ka sa simbahan para magpakita ng ‘kabanalan’. Pero si Karyo? Dinala niya ang simbahan sa taong nangangailangan.”

Yumuko si Doña Miranda sa matinding hiya. Ang kanyang gold-lined bible ay parang naging mabigat na bato sa kanyang kamay.

Lumapit si Karyo kay Doña Miranda. Inakala ng lahat na magagalit ito. Pero ngumiti lang ang construction worker.

“Ma’am,” sabi ni Karyo. “May extra po ba kayong barya? Kulang po kasi ang pera ko pambili ng gamot para sa sugat ni Tatay.”

Sa sandaling iyon, gumuho ang pride ni Doña Miranda. Nanginginig niyang binuksan ang kanyang mamahaling bag at ibinigay ang lahat ng laman ng wallet niya.

“H-Heto…” bulong ni Doña Miranda, umiiyak. “Dalhin mo siya sa ospital. Ako na ang bahala sa lahat.”

Sa araw na iyon, natutunan ng buong bayan ang leksyon:

Na ang KABUTIHAN ay ang pinakamataas na uri ng pagdarasal. At minsan, ang mga taong may pinakamaruruming kamay ay siya palang may pinakamalilinis na puso.